پژوهشكده تحقيقات اسلامى
65
سرداران صدر اسلام (فارسى)
دُئلى را به جانشينى خود بر بصره گماشت و خود با پنج سردار به سوى على عليهالسّلام روانه شد ، و در نخيله ، « 1 » به وى پيوست . « 2 » چون لشكريان كوفى و بصرى در نخيله گرد آمدند ، على عليهالسّلام براى مردم خطبه خواند و روز پنجم شوال هر دو سپاه به سوى صفين رهسپار شدند . نقش ارزندهء ابن عباس در بسيج نيروهاى رزمى بصره و تهيه ساز و برگ و تأمين تداركات لازم كه خدمت شايستهاى به سپاه اسلام بود ، روشن مىشود به گونهاى كه على ( ع ) تا رسيدن ابن عباس و نيروهاى استان بصره ، در اردوگاه خود منتظر ماند و پس از رسيدن ابنعباس آهنگ صفين نمود . آغاز جنگ رهبران دو سپاه يعنى على عليهالسّلام و معاويه نيروهاى خود را براى رزم آماده ساختند و در برابر يكديگر صف آرايى كردند . هر دوگروه نام قبيلههاى سپاه مقابل خود را پرسيدند ، و امام عليهالسّلام هر قبيله از سپاهش را به جنگ همنام همان قبيله در سپاه معاويه مأمور كرد . عبدالله بن عباس در جناح چپ و عبدالله بن بديل درجناح راست بودند ، و على عليهالسّلام خود فرماندهى قلب سپاه را داشت سپس على عليهالسّلام خطبهاى بدين شرح ايراد فرمود : صفوف خود را همچون سدّى آهنين محكم كنيد ، زره پوشان را پيشاپيش خود قرار دهيد ، و كسانى راكه زره و كلاه خود ندارند پشت سر بگماريد ،
--> ( 1 ) . نخيله ، تصغير نخله ، نام محلى است درحومهء كوفه از سمت شام كه حضرت على ( ع ) درآن خطبهاى درنكوهش اهل كوفه ايراد كرد و سپاه امام حسن ( ع ) نيز درهمين موضع عليه معاويه اردو زد . ( معجم البلدان ، ج 5 ، ص 278 . ) ( 2 ) . وقعهء صفين ، ص 117 .